Σήμα κινδύνου από Α. Λινού – Θ.Κ. Κωνσταντινίδη για το Γραμματικό

Τι αναφέρουν οι δύο διακεκριμένοι επιστήμονες, σε επιστολή τους στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωκοινοβουλίου, με τίτλο «η ανάγκη ενεργοποίησης της αρχής της προφύλαξης στο ζήτημα της εγκατάστασης χώρου υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων απορριμμάτων».

«Η ελληνική κυβέρνηση και η Νομαρχία Αττικής πρέπει να βρουν άμεσα ασφαλέστερη μεθοδολογία για τη διαχείριση των δημοτικών, καθώς και των επικίνδυνων και ηλεκτρονικών αποβλήτων, όπως έχουν κάνει ήδη τα περισσότερα άλλα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης», αναφέρουν, μεταξύ άλλων, δύο διακεκριμένοι επιστήμονες οι κα. Αθηνά Λινού και ο κ. Θ.Κ. Κωνσταντινίδης, σε επιστολή τους προς την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με τίτλο «η ανάγκη ενεργοποίησης της αρχής της προφύλαξης στο ζήτημα της εγκατάστασης χώρου υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων απορριμμάτων στο Γραμματικό Αττικής».

Αναλυτικά η επιστολή της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Αθηνών και του καθηγητή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης:

«Η ανάγκη ενεργοποίησης της αρχής της προφύλαξης στο ζήτημα της εγκατάστασης χώρου υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων απορριμμάτων στο Γραμματικό Αττικής

Η αρχή της προφύλαξης, όπως αναφέρεται λεπτομερώς στο άρθρο 191 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, πρέπει να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή σχετικά με τη λειτουργία του υπό κατασκευή Χώρου Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (Χ.Υ.Τ.Υ.) στην περιοχή Μαύρο Βουνό στο Γραμματικό Αττικής, για τους εξής τέσσερις λόγους:

Α. Η κοινότητα των επιστημόνων Περιβαλλοντικής Υγείας δεν έχει καταλήξει σε ένα τελικό συμπέρασμα σχετικά με το εάν η διαβίωση σε γειτνίαση με χώρους υγειονομικής ταφής (1) αυξάνει τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα του πληθυσμού και (2) απειλεί την μη ειδική ανοσία στην παιδική ηλικία, καθώς και τη γνωσιακή ανάπτυξη και απόδοση των παιδιών με βάση τις δοκιμασίες IQ.

Β. Πρέπει να ληφθούν προληπτικά μέτρα για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων για την υγεία τόσο των μόνιμα εργαζομένων όσο και των περιστασιακά απασχολούμενων στην ανακύκλωση. Δεν έχουν ακόμη περιγραφεί τέτοια μέτρα και μέθοδοι εφαρμογής.

Γ. Δεν έχει ακόμη καταλήξει η συζήτηση μετά τις πρόσφατες ανησυχίες που διατυπώθηκαν από γεωτεχνικούς επιστήμονες σχετικά με την ύπαρξη ρευμάτων και τη διαπερατότητα των υδάτων, που αποτελούν σοβαρή απειλή για το υδάτινο περιβάλλον της περιοχής (συμπεριλαμβανομένου του νότιου Ευβοϊκού κόλπου).

Δ. Η ανακύκλωση είναι περιορισμένης έκτασης στην Ελλάδα καθώς τα ηλεκτρονικά απόβλητα που πολύ συχνά περιέχουν μπαταρίες μολύβδου μαζί με άλλους σοβαρότερους ρύπους, σπάνια διαχωρίζονται πριν από τη διάθεση στα αστικά απόβλητα.

Σχετικά με το σημείο Α, το πιο κρίσιμο ερώτημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι περιβαλλοντικοί επιστήμονες είναι το κατά πόσον υπάρχει σοβαρή απειλή για την υγεία και τη ζωή των ανθρώπων (συμπεριλαμβανομένων των παιδιών) που ζουν κοντά σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Ως εκ τούτου, η τοποθέτηση του χώρου υγειονομικής ταφής στο Μαύρο Βουνό θα μπορούσε να αποτελέσει απειλή για όλους τους πολίτες του Μαραθώνα, δεδομένου ότι πολλοί οικισμοί και πόλεις βρίσκονται πολύ κοντά στον χώρο υγειονομικής ταφής.

Πρόσφατα, μια ολόκληρη περιοχή στην Ιταλία, συμπεριλαμβανομένης της Νάπολης, με παρόμοια προβλήματα, ονομάσθηκε "τρίγωνο θανάτου". Από το 2014, τουλάχιστον 25 επιστημονικές μελέτες στην αγγλόφωνη επιστημονική βιβλιογραφία, μόνο ανησυχίες έχουν δημιουργήσει σχετικά με την ασφάλεια των χώρων υγειονομικής ταφής.

Ενώ δεν υπάρχει συναίνεση από την επιστημονική κοινότητα αυτή τη στιγμή, αξίζει να σημειωθεί ότι επιστήμονες τόσο από κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όσο και από μη ευρωπαϊκές χώρες εκφράζουν τις ίδιες ανησυχίες.

Οι ασθένειες για τις οποίες εμπλέκεται σήμερα η έκθεση σε χώρους υγειονομικής ταφής περιλαμβάνουν καρκίνους πνεύμονα, ήπατος, ουροδόχου κύστης, μαστού και όρχεων, λέμφωμα μη Hodgkin, άσθμα, άλλα αναπνευστικά προβλήματα, δερματικά προβλήματα, συγγενείς ανωμαλίες και ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα, νοσήματα του συνδετικού και μυοσκελετικού συστήματος, χαμηλό βάρος γέννησης και πρόωρες γεννήσεις. Επιπλέον, μια μελέτη που εκπονήθηκε στη Χιλή και δημοσιεύθηκε το 2017 σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό, αναφέρει μια σημαντική αρνητική επίδραση στις γνωσιακές επιδόσεις των παιδιών που εκτέθηκαν σε χώρο διάθεσης αποβλήτων που περιλάμβανε μεταξύ άλλων και βαρέα μέταλλα (Burgos et al., 2017).

Σχετικά με το σημείο Β, μια άλλη μεγάλη αβεβαιότητα αναφέρεται στους κινδύνους για την υγεία των μόνιμα εργαζόμενων στην υγειονομική ταφή και ενδεχομένως των παράτυπα εργαζομένων στην ανακύκλωση, που θα μπορούσαν να δραστηριοποιηθούν στην περιοχή του Γραμματικού Αττικής, όπως συμβαίνει σε άλλους ήδη καθιερωμένους χώρους υγειονομικής ταφής στην Ελλάδα.

Επιπλέον, στην Ελλάδα, επειδή τα απόβλητα εξακολουθούν να μην είναι χωρισμένα σε επίπεδο νοικοκυριού, μια μεγάλη ομάδα Ρομά απασχολείται περιστασιακά με την ανακύκλωση χωρίς κανέναν έλεγχο και καμιά μορφή προστασίας. Δεν υπάρχουν τεκμήρια για σχέδια προστασίας των των μόνιμα εργαζόμενων , αλλά κυρίως των παράτυπα εργαζομένων στον υπό κατασκευή χώρο υγειονομικής ταφής, όπως και σε άλλους χώρους υγειονομικής ταφής στο Νομό Αττικής, από όσο είναι γνωστό.

Σχετικά με το σημείο Γ, συνεχίζεται η συζήτηση σχετικά με την ύπαρξη ή όχι ρεύματος που θα μπορούσε να μολύνει ολόκληρο τον νότιο Ευβοϊκό κόλπο και τη διαπερατότητα του εδάφους, όπου θα εγκατασταθεί ο χώρος υγειονομικής ταφής.

Τα αποστραγγίσματα που θα μπορούσαν να φθάσουν στο νότιο Ευβοϊκό κόλπο, ο οποίος πρόσφατα χαρακτηρίσθηκε προστατευόμενη περιοχή "Natura", θα ήταν προφανώς μια μεγάλη περιβαλλοντική τραγωδία. Αυτό θα μπορούσε εύκολα να συμβεί κατά τη διάρκεια φυσικής καταστροφής, όπως σεισμός, πυρκαγιά ή πλημμύρα. Και οι τρεις τύποι φυσικών καταστροφών που προαναφέρθηκαν, έχουν εμφανισθεί επανειλημμένα στην Αττική.

Σχετικά με το σημείο Δ, η ανακύκλωση είναι εξαιρετικά περιορισμένης έκτασης στην Ελλάδα.
 
Επιπλέον, τα επικίνδυνα καθώς και τα ηλεκτρονικά απόβλητα (συμπεριλαμβανομένων των μπαταριών μολύβδου, μεταξύ άλλων ακόμη πιο επικίνδυνων ηλεκτρονικών αποβλήτων) σπάνια διαχωρίζονται πριν από τη διάθεση τους στους χώρους υγειονομικής ταφής που χρησιμοποιούνται για τα αστικά απόβλητα.

Πράγματι, τα βιομηχανικά απόβλητα συχνά αναμειγνύονται με τα οικιακά απόβλητα, ενώ τα ηλεκτρονικά απόβλητα σπάνια διαχωρίζονται από τα οικιακά σκουπίδια και σχεδόν ποτέ δεν διατίθενται κατάλληλα.
 
Αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω της έλλειψης διαχωρισμού των αποβλήτων και απουσίας κατάλληλων εγκαταστάσεων επεξεργασίας βιομηχανικών και ηλεκτρονικών αποβλήτων.

Είναι πιθανό τα ηλεκτρονικά απόβλητα και πιθανά επικίνδυνα απόβλητα να αναμειχθούν με τα οικιακά απόβλητα και να μεταφερθούν στην περιοχή υγειονομικής ταφής του Γραμματικού Αττικής.
 
Σε μια τέτοια περίπτωση, η όλη δραστηριότητα μπορεί να αποτελέσει τεράστια απειλή για τους πολίτες του Μαραθώνα.

Η Περιφέρεια Αττικής δεν έχει ακόμη αναπτύξει και ανακοινώσει κατάλληλη μεθοδολογία για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Επιπροσθέτως να επισημανθεί ότι ακόμη και τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2018 εξακολουθούν να δημοσιεύονται σχετικές μελέτες, αποδεικνύοντας έτσι ότι το ζήτημα δεν έχει διευθετηθεί ακόμα και επομένως η αρχή της προφύλαξης πρέπει να εφαρμοσθεί άμεσα.

Δεδομένου ότι η Παγκόσμια Τράπεζα - World Bank, η Επιστημονική Επιτροπή για την Υγεία, τους Περιβαλλοντικούς και Αναδυόμενους Κινδύνους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής - Scientific Committee on Health, Environmental and Emerging Risk of the European Commission και το αντίστοιχο Γραφείο Εκτελεστικού Διευθυντή στις Η.Π.Α. - Office of the U.S. Executive Director, καθώς και πολλά Πανεπιστήμια και διεθνείς οργανώσεις που συμμετέχουν στην Επιτροπή Lancet για τη Ρύπανση και την Υγεία - The Lancet Commission on pollution and health (Landrigan et al, 2018), θεωρούν το περιβάλλον ως έναν από τους κύριους παράγοντες κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία και δεδομένου ότι οι χώροι υγειονομικής ταφής συμβάλλουν σημαντικά σε όλους τους τύπους περιβαλλοντικής ρύπανσης (ατμοσφαιρική ρύπανση, ρύπανση εδαφών, ρύπανση υδροφόρου ορίζοντα), η ελληνική κυβέρνηση και η Νομαρχία Αττικής πρέπει να βρουν άμεσα ασφαλέστερη μεθοδολογία για τη διαχείριση των δημοτικών, καθώς και των επικίνδυνων και ηλεκτρονικών αποβλήτων, όπως έχουν κάνει ήδη τα περισσότερα άλλα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης».