Μάταιες εξουσίες

Πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια, όταν υποδυόταν την Ισμήνη του Γιάννη Ρίτσου, η μεγάλη Ασπασία Παπαθανασίου είχε πει: «Στο έργο αυτό χρόνος και εποχή δεν έχουν σημασία, γιατί στο πρόσωπο της Ισμήνης ο ποιητής ζωντανεύει μια ανθρώπινη ύπαρξη με όλες της τις αντιθέσεις, αντιφάσεις, ειλικρίνεια, ενοχές, επιθυμίες και αναστολές που υπάρχουν μέσα της». Σκεφτόμουν τότε πως εμείς οι άνθρωποι έχουμε υποχρέωση να αντιδικήσουμε οπωσδήποτε με τις εξουσίες, αλλιώς ο θάνατος θα είναι μάταιος και «ο έρωτας φλυαρία».

Η Ισμήνη είναι ό,τι απέμεινε από τη γενιά των Λαβδακιδών. Εξω και μακριά από εξουσίες. Σήμερα την ξανασυναντάμε σε ένα αρχοντικό εγκαταλελειμμένο, σε ένα σπίτι όπου ούτε πέθανε ούτε έζησε. Ο Ρίτσος μιλάει για «μια ατέλειωτη Κυριακή με κλεισμένα παράθυρα».

«Ισμήνη» του 2019 θα είναι η Μαριάνθη Σοντάκη - που μας σαγήνευσε πέρυσι, έξοχα καθοδηγημένη σκηνοθετικά από τον Βασίλη Νικολαΐδη. Είχε πει τότε: «Το έργο παραπέμπει στη ζωή, όχι στη θυσία, με μια ιδιοφυή ποιητική αυθαιρεσία. Η αφανής αδελφή της Αντιγόνης δεν πέρασε στο συλλογικό ασυνείδητο σαν τραγική ηρωίδα. Παρακολουθεί τον κύκλο του αίματος, κρατώντας απόλυτα απαξιωτική στάση σε περιττούς ηρωισμούς και εξουσία».

«Σκοτούρες, καθήκοντα, άσκοποι ηρωισμοί. Μεγάλες πόρτες άνοιγαν, έκλειναν στο ίδιο σκοτάδι, γύψινα, χάλκινα, μαλαματένια, βελουδένια προσωπεία, πονηρίες, κολακείες, μεταμφιέσεις - να κρυφτούν από ποιον; Από τον εαυτό τους; Από τους άλλους; Από τη μοίρα;».

Ανομολόγητοι έρωτες, καθήκον, χαμένες ζωές, μάταιες εξουσίες, όλα στο θέατρο του Ρίτσου, σε «ένα θέατρο γλώσσας και ιδεών»!

Η «Ισμήνη» επιστρέφει στις 12 Ιανουαρίου, στο θέατρο «Φούρνος».