Κωνσταντίνος Μίχαλος: «Σωσίβιο» η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων

Σήμερα, χιλιάδες επιχειρήσεις στη χώρα -ιδιαίτερα σε έντονα πληττόμενους κλάδους- βρίσκονται αντιμέτωπες με μια χιονοστιβάδα χρεών, που συσσωρεύτηκαν στη διάρκεια της πανδημίας. 

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, τα νέα «κόκκινα» δάνεια της πανδημίας θα φτάσουν τα 8-10 δισ. ευρώ εντός του 2021. 

Οι μέχρι τώρα παρεμβάσεις, όπως το πρόγραμμα «Γέφυρα 2» και, βεβαίως, η σταδιακή εφαρμογή του πλαισίου ρύθμισης οφειλών και παροχής δεύτερης ευκαιρίας, αντιμετωπίζουν ένα μέρος του προβλήματος.

Ωστόσο, παραμένει η συνεχιζόμενη δυσκολία των επιχειρήσεων να χρηματοδοτήσουν τις ανάγκες τους με φθηνό, έστω ανταγωνιστικό, κόστος. Και αυτό γιατί σήμερα ένα ελάχιστο ποσοστό των ελληνικών επιχειρήσεων έχει πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό. Σύμφωνα και με πρόσφατη έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το 22% των αιτήσεων για δάνειο που υποβάλλουν μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα απορρίπτεται. Ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην Ε.Ε. είναι μόλις 8%. Ουσιαστικά, στο τραπεζικό σύστημα της χώρας έχουν σήμερα πραγματική πρόσβαση 15.000-25.000 μεγάλες επιχειρήσεις. Στο κρατικό σύστημα στήριξης, μέσω επιχορηγήσεων και δανείων, έχουν πρόσβαση περίπου 100.000 επιχειρήσεις. Οι αριθμοί αυτοί αντιστοιχούν συνολικά στο 10% των ενεργών ΑΦΜ. Οι υπόλοιπες επιχειρήσεις, μικρές και πολύ μικρές στη συντριπτική πλειονότητά τους, έμειναν να δίνουν τη μάχη χωρίς χρηματοπιστωτικά εργαλεία.

Εδώ λειτουργούν αρνητικά δύο παράγοντες:

  • Ο μεγάλος όγκος των «κόκκινων» δανείων είναι υψηλός και οδηγεί στην αποφυγή νέων ανοιγμάτων.
  • Το μικρό μέγεθος των ελληνικών επιχειρήσεων, που καθιστά πολλές από αυτές λιγότερο αξιόχρεες, με βάση τα συνήθη κριτήρια χρηματοδότησης.

Από την άλλη, όμως, πώς θα μπορέσουν να μεγαλώσουν και να δυναμώσουν οι επιχειρήσεις, χωρίς πρόσβαση σε χρηματοδότηση;

Αυτός ο φαύλος κύκλος δεν μπορεί να συνεχιστεί. Αν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν μπορούν να δανειστούν για να επενδύσουν και να υλοποιήσουν τα σχέδιά τους, δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε ανάκαμψη. Και οι τράπεζες, βεβαίως, χαμένες θα βγουν μακροπρόθεσμα. Γιατί χωρίς την κύρια δραστηριότητά τους, που είναι η χρηματοδότηση της ανάπτυξης, δεν μπορούν να έχουν βιώσιμη κερδοφορία.

Η κατάσταση, λοιπόν, πρέπει να αλλάξει, με ευθύνη τόσο των τραπεζών όσο και της πολιτείας. Απαιτείται επιτάχυνση της διαδικασίας μείωσης, με εφαρμογή νέου γύρου του προγράμματος «Ηρακλής», σε συνδυασμό με τη δημιουργία bad bank. Ωστόσο, θετικό ρόλο ελπίζουμε ότι θα έχει η εφαρμογή του νέου πλαισίου για την αφερεγγυότητα.

Θα πρέπει, επίσης, η κυβέρνηση, ενόψει και της αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, να σχεδιάσει ολοκληρωμένες παρεμβάσεις για την ενθάρρυνση της επιχειρηματικής μεγέθυνσης. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να δούμε και εργαλεία, όπως το microfinancing, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στον δανεισμό και επιχειρήσεις οι οποίες δεν έχουν τα τυπικά κριτήρια για να δανειστούν από τράπεζα.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν και οφείλουν να αποτελέσουν την ατμομηχανή της ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας στο επόμενο διάστημα. Αξίζουν, λοιπόν, τη στήριξη, προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις αυτής της μεταβατικής περιόδου, αλλά και ένα ευνοϊκό περιβάλλον, στο οποίο θα μπορέσουν να απελευθερώσουν τις δυνάμεις τους.