Η Φιλανδική Προεδρία ζητά την ενίσχυση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ

Η Φιλανδική Προεδρία του Συμβουλίου των Κρατών Μελών της ΕΕ, προτείνει στους 28 να ενισχυθεί η ικανότητα του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ να ανταποκρίνεται σε "ολοένα και πιο πολύπλοκες απειλές και κινδύνους, όπως χημικές, βιολογικές, ραδιολογικές και πυρηνικές απειλές, ακραία καιρικά φαινόμενα, υβριδικές απειλές και απειλές για ζωτικής σημασίας υποδομές", όπως ανακοίνωσε σχετικά.

Ο στόχος κατά τη διάρκεια της Φινλανδικής Προεδρίας είναι να συνεχιστεί η συζήτηση για την ενίσχυση του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και του συστήματος rescEU. Η Φινλανδία θέλει να προωθήσει τη συζήτηση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να αναπτυχθεί περαιτέρω ο μηχανισμός ώστε να ανταποκριθεί όχι μόνο στις παραδοσιακές απειλές αλλά και στις αναδυόμενες απειλές όπως οι συνδυασμοί ΧΒΡΠ και υβριδικών απειλών.

Σύμφωνα με τη Φιλανδική Προεδρία, ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης των αντισυμβατικών, ποικίλων και πολύπλοκων απειλών είναι "μέσω ενός συστήματος που διευκολύνει την ομαλή συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών και της κοινωνίας γενικότερα". Ένα παράδειγμα ενός τέτοιου συστήματος είναι η φινλανδική έννοια της "συνολικής ασφάλειας", αναφέρει, "ένα μοντέλο ετοιμότητας που βασίζεται στη συνεργασία, όπου οι δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις, οι ΜΚΟ και οι πολίτες συνεργάζονται για να εξασφαλίσουν τις λειτουργίες ζωτικής σημασίας για την κοινωνία".

Τονίζει δε ότι η διεθνής συνεργασία σε θέματα ετοιμότητας για κρίσεις αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Για παράδειγμα, οι απειλές ΧΒΡΠ (χημικές, βιολογικές, ραδιολογικές και πυρηνικές απειλές) δεν γνωρίζουν σύνορα και μπορούν να επηρεάσουν ταυτόχρονα αρκετές χώρες.

Οι πυρκαγιές που έπληξαν τη Σουηδία το καλοκαίρι του 2018, για παράδειγμα, έδειξαν ότι η στενή πανευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της πολιτικής προστασίας είναι ζωτικής σημασίας.

Η Προεδρία σημειώνει ότι ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο στον τομέα της διεθνούς βοήθειας. Ο μηχανισμός διευκολύνει την αντιμετώπιση όλων των τύπων φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών, όπως σοβαρές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, τεχνολογικά, χημικά και περιβαλλοντικά ατυχήματα και συνέπειες τρομοκρατικών ενεργειών.

Η Προεδρία σημειώνει ότι σήμερα κάθε χώρα μπορεί να ζητήσει βοήθεια μέσω του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης, εάν η κλίμακα έκτακτης ανάγκης ή καταστροφής υπερβαίνει την ικανότητα ανταπόκρισής της. Η αίτηση συνδρομής συντονίζεται κατόπιν από το Κέντρο Συντονισμού για την Επείγουσα Αντίδραση (ERCC) της Κομισιόν.

Η βοήθεια βασίζεται σε εθνικούς πόρους που διατίθενται από τα συμμετέχοντα κράτη. Η χρηματοδότηση της ΕΕ μπορεί να αναζητηθεί για την περαιτέρω ανάπτυξη αυτών των πόρων. Η βοήθεια μπορεί να λάβει τη μορφή εξειδικευμένων ομάδων διάσωσης ή εμπειρογνωμοσύνης και υλικής βοήθειας. Συχνά, η βοήθεια παρέχεται σε χώρες εκτός Ευρώπης. Παραδείγματα περιλαμβάνουν τους σεισμούς στο Νεπάλ, την επιδημία Ebola στη Δυτική Αφρική και πιο πρόσφατα τον κυκλώνα και τις πλημμύρες στη Μοζαμβίκη. Ωστόσο, η μεγαλύτερη επιχείρηση πολιτικής προστασίας της ΕΕ σε μια χώρα μέχρι στιγμής ήταν όταν κινητοποιήθηκαν δυνάμεις έκτακτης ανάγκης για την καταπολέμηση των πυρκαγιών στη Σουηδία το 2018.

Υπενθυμίζεται ότι η νέα νομοθεσία για την ενίσχυση της συλλογικής αντίδρασης της ΕΕ σε καταστροφές με ένα σύστημα γνωστό ως rescEU τέθηκε σε ισχύ τον Μάρτιο του 2019. Το RescEU σχεδιάστηκε για να επιτρέπει στα κράτη μέλη να ανταποκρίνονται σε φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές ταχύτερα και αποτελεσματικότερα. Βελτιώνει την κατανομή πόρων πολιτικής προστασίας μεταξύ των κρατών μελών και των συμμετεχουσών χωρών.

Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο ασφαλείας για τις χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρές κρίσεις. Στην πρώτη φάση, το rescEU θα αποτελείται από εναέριο εξοπλισμό πυρόσβεσης για την καταπολέμηση των πυρκαγιών. Η Σουηδία, για παράδειγμα, έχει ήδη προσθέσει έξι πυροσβεστικά ελικόπτερα στο αποθεματικό.