Το «Lost City» είναι το αρχαιότερο γνωστό υδροθερμικό πεδίο και λειτουργεί ως φυσικό εργαστήριο που αποκαλύπτει πώς μπορεί να ξεκίνησε η ζωή στη Γη

Σε βάθος άνω των 700 μέτρων, στις βουνοπλαγιές του Μεσοατλαντικού Ρήγματος, οι επιστήμονες εντόπισαν έναν μοναδικό υποθαλάσσιο κόσμο που μοιάζει βγαλμένος από επιστημονική φαντασία. Η «Χαμένη Πόλη» (ή Lost City Hydrothermal Field) είναι ένα εκτενές σύμπλεγμα από πύργους ορυκτών που αναδύονται από τον ωκεάνιο πυθμένα και ενδέχεται να κρατούν τα μυστικά για την προέλευση της ζωής στη Γη.

Το πεδίο αυτό, ηλικίας άνω των 120.000 ετών, είναι το αρχαιότερο υδροθερμικό σύστημα που έχει εντοπιστεί έως σήμερα. Η απομόνωσή του, περίπου 15 χιλιόμετρα δυτικά του άξονα του Μεσοατλαντικού Ρήγματος και νότια των Αζορών, σημαίνει ότι έχει παραμείνει ανέγγιχτο από ανθρώπινη δραστηριότητα εδώ και χιλιετίες.

Ένα παράθυρο στο παρελθόν της Γης

Η δομή του Lost City είναι μοναδική: από τη χημική αντίδραση μεταξύ θαλασσινού νερού και θερμού πετρώματος βαθιά κάτω από τον βυθό σχηματίζονται πύργοι ανθρακικού ασβεστίου, ύψους έως 60 μέτρων. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως σερπεντινοποίηση, απελευθερώνει μεθάνιο και υδρογόνο, στοιχεία που αποτελούν «καύσιμο» για τη μικροβιακή ζωή που επιβιώνει χωρίς φως ή οξυγόνο.

Οι εσωτερικές θερμοκρασίες των θερμικών πηγών φτάνουν τους 90°C, αρκετές για να επιτρέψουν χημικές αντιδράσεις παραγωγής υδρογονανθράκων, οργανικών ενώσεων που θεωρούνται τα δομικά στοιχεία της ζωής.

Αυτό το είδος παραγωγής υδρογονανθράκων δεν βασίζεται σε φωτοσύνθεση ή ηλιακή ενέργεια και γι’ αυτόν τον λόγο το Lost City αποτελεί ένα δεύτερο, σπάνιο παράδειγμα για το πώς θα μπορούσε να ξεκινήσει η ζωή από άβια ύλη.

Ζωή χωρίς ήλιο

Μέσα στους πύργους ζουν μικρόβια που τρέφονται αποκλειστικά από τα αέρια του υπεδάφους, σε συνθήκες απόλυτου σκότους και έλλειψης οξυγόνου. Στις εξωτερικές επιφάνειες αυτών των πύργων έχουν εντοπιστεί ασπόνδυλα ζώα όπως γαρίδες, σαλιγκάρια, αχινοί και χέλια. Ωστόσο, η περιορισμένη παροχή ενέργειας σημαίνει ότι τα μεγαλύτερα είδη είναι σπάνια.

Ο μικροβιολόγος William Brazelton δήλωσε στο Smithsonian Magazine:

«Αυτό είναι ένα παράδειγμα οικοσυστήματος που θα μπορούσε να υπάρχει αυτή τη στιγμή στον Εγκέλαδο ή στην Ευρώπη».

Ο επιστήμονας αναφέρεται στους παγωμένους δορυφόρους του Κρόνου και του Δία, οι οποίοι διαθέτουν υπόγειους ωκεανούς, ενισχύοντας την πιθανότητα ύπαρξης εξωγήινης ζωής σε ανάλογες συνθήκες.

Μια σπάνια γεωχημική μηχανή

Σε αντίθεση με τα περισσότερα υδροθερμικά πεδία που θερμαίνονται από ηφαιστειακή δραστηριότητα, το Lost City τροφοδοτείται από τη χημική ενέργεια του μανδύα της Γης (ένα από τα στρώματα του πλανήτη, που βρίσκεται ανάμεσα στον φλοιό και τον πυρήνα). Αυτό προσδίδει στο πεδίο μοναδική χημεία και δομή, καθιστώντας το ιδανικό φυσικό εργαστήριο για μελέτη της προέλευσης της ζωής.

Πρόσφατα, οι επιστήμονες κατάφεραν να ανακτήσουν δείγμα βασάλτη από το μανδύα στο σημείο, δίνοντάς τους την ευκαιρία να μελετήσουν εις βάθος τις αντιδράσεις που παράγουν οργανικά μόρια χωρίς ηλιακό φως ή οξυγόνο, ένα πιθανό σενάριο για την απαρχή της ζωής πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.

Κίνδυνος από την εξόρυξη στον βυθό

Παρά τη βιολογική και επιστημονική του αξία, η περιοχή γύρω από το Lost City δεν είναι απολύτως προστατευμένη. Το 2017, η Διεθνής Αρχή Θαλάσσιου Βυθού (ISA) χορήγησε στην Πολωνία 15ετή άδεια για εξερεύνηση περιοχής που περιλαμβάνει το Lost City.

Αν και το ίδιο το πεδίο δεν περιέχει μεταλλεύματα, γειτονικές περιοχές είναι πιθανοί στόχοι για εξορύξεις πολυμεταλλικών θειούχων κοιτασμάτων.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τέτοιες δραστηριότητες μπορούν να απελευθερώσουν τοξικά σωματίδια και ιζήματα, βλάπτοντας το εύθραυστο οικοσύστημα ακόμα κι αν η ίδια η Χαμένη Πόλη δεν αγγιχτεί άμεσα.

Το Σύμφωνο για τη Βιολογική Ποικιλότητα έχει ήδη αναγνωρίσει τη Lost City ως Οικολογικά ή Βιολογικά Σημαντική Θαλάσσια Περιοχή (EBSA), αλλά η ετικέτα αυτή δεν προσφέρει νομική προστασία. Αντιθέτως, η ένταξή της στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, που εξετάζεται, θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική διεθνή προστασία.

Οι επιστήμονες επιμένουν πως αυτή η προστασία είναι επείγουσα:

«Αν το σύστημα διαταραχθεί, ίσως δεν ανακάμψει ποτέ – και τότε θα έχουμε χάσει ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς γεννήθηκε η ζωή».