Οι μουμιοποιημένες σοροί από τη Νότια Αμερική φημίζονται στην αρχαιολογική κοινότητα για τα εντυπωσιακά τους τατουάζ. Ωστόσο, ακόμα και με γνώση των παραδόσεων για την βαφή του δέρματος που χαρακτήριζε τους συγκεκριμένους λαούς, νέα ανάλυση αποκάλυψε πως το σχέδιο που είναι χαραγμένο στο μάγουλο μιας γυναίκας ηλικίας περίπου 800 ετών είναι κάτι εντελώς μοναδικό.

Ένα σπάνιο εύρημα

Αν και οι άνθρωποι συνηθίζουν να βάφουν το σώμα τους με μόνιμα σχέδια, είναι λίγες οι φορές που το δέρμα πτωμάτων διατηρείται μαζί με τα τατουάζ. Σε ανασκαφές, έχουν βρεθεί ορισμένα εργαλεία, άλλα τα ευρήματα πτωμάτων με τατουάζ πάνω στο δέρμα τους είναι πολύ σπάνια.

Στη Νότια Αμερική, όμως, συμβαίνει κάτι διαφορετικό. Οι ταφές σε παράκτιες ερήμους(κάτι που συνηθίζεται στην συγκεκριμένη ήπειρο) προσφέρουν τις ιδανικές συνθήκες για τη διατήρηση μαλακών ιστών, επιτρέποντας την ανεύρεση δέρματος ακόμα και αιώνες αργότερα.

Η άγνωστη γυναίκα με τα τατουάζ στο πρόσωπο

Έτσι, μια ομάδα ανθρωπολόγων και αρχαιολόγων υπό τον Gianluigi Mangiapane από το Πανεπιστήμιο του Τορίνο μελέτησε πιο προσεκτικά τη σορό μιας γυναίκας, της οποίας τα τατουάζ την ξεχωρίζουν εμφανώς από άλλες μούμιες.

Η καταγωγή της συγκεκριμένης σορού παραμένει άγνωστη, αφού η μούμια είχε δωριστεί στο Ιταλικό Μουσείο Ανθρωπολογίας και Εθνογραφίας σχεδόν έναν αιώνα πριν, χωρίς συνοδευτικά στοιχεία πέρα από το όνομα του Ιταλού δωρητή και την ένδειξη «νοτιοαμερικανικά αντικείμενα».

Ζούσε στο Περού, 800 χρόνια πριν

Ωστόσο, η στάση του σώματος της γυναίκας(καθιστή, με λυγισμένα γόνατα) δείχνει πως πρόκειται για ταφή τύπου fardo, μια μέθοδος όπου το σώμα τυλιγόταν σε πολλά στρώματα υφασμάτων και έπειτα δένονταν ,σαν να ήταν δέμα, πρακτική που ήταν διαδεδομένη στον πολιτισμό Paracas της νότιας ακτής του σημερινού Περού.

Ραδιοχρονολόγηση που έγινε αργότερα στα υφασμάτινα υπολείμματα, αποκάλυψε ότι η γυναίκα έζησε μεταξύ 1215 και 1382 μ.Χ.

Η τοποθέτηση των τατουάζ

Τα τατουάζ της είναι δύσκολο να διακριθούν λόγω της αλλοίωσης του δέρματος από τη μουμιοποίηση, όμως οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μη καταστροφικές τεχνικές απεικόνισης για να αναδείξουν τα μινιμαλιστικά σχέδια πάνω στο κορμί της γυναίκας από το Περού.

Στον καρπό της διακρίνεται ένα σχέδιο σε σχήμα S, συνηθισμένη τοποθέτηση για τατουάζ στις προκολομβιανές κουλτούρες της περιοχή, όμως ακόμη και αυτό είναι πολύ πιο απλό από τα περίτεχνα σχέδια που βρίσκονται συχνά σε χέρια, πόδια και πρόσωπα άλλων μουμιών.

Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι τα τατουάζ στο δεξί της μάγουλο: τρεις απλές μαύρες γραμμές, κάτι σπάνιο ή  στις μούμιες των Άνδεων. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, «τα τατουάζ στο μάγουλο είναι σπανιότερα (αν και υπάρχει η περίπτωση να υποεκτιμώνται λόγω της δυσκολίας εντοπισμού διατηρημένου δέρματος). Οι τρεις ανιχνευμένες γραμμές είναι σχετικά μοναδικές: τα σημάδια στο πρόσωπο είναι σπάνια και ακόμα σπανιότερα στα μάγουλα».

Το μυστήριο του μελανιού

Η χημική ανάλυση του μελανιού αποκάλυψε κάτι επίσης αναπάντεχο: η μαύρη χρωστική δεν ήταν φτιαγμένη από κάρβουνο —όπως συνηθίζεται – αλλά από μαγνητίτη, ένα σκούρο μεταλλικό ορυκτό πλούσιο σε σίδηρο. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τέτοιο είδος μελανιού δεν έχει ξαναβρεθεί σε άλλη μουμιοποιημένη σορό της Νότιας Αμερικής.

«Η αποκλειστική χρήση κάρβουνου μπορεί να αποκλειστεί στην προκειμένη περίπτωση», γράφουν. «Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν την παρουσία μαγνητίτη, αλλά και άλλων φάσεων πυροξενικών πυριτικών ενώσεων πλούσιων σε σίδηρο… μαζί με μικρή ποσότητα ανθρακούχων υλικών, πιθανότατα όχι σκόπιμα προστιθέμενων (π.χ. κατά την προετοιμασία των χρωστικών)».

Όσο για το τι μπορεί να σημαίνουν αυτά τα τατουάζ; Είναι σαφές ότι προορίζονταν για να είναι ορατά στους άλλους, αφού δεν καλύπτονταν από ρούχα. Όμως το ακριβές τους νόημα παραμένει άγνωστο. Ήταν κοινωνικά σύμβολα; Θρησκευτικά; Ενδείξεις καταγωγής ή ταυτότητας; Προς το παρόν, οι απαντήσεις χάνονται στα βάθη του χρόνου, μαζί με την ιστορία της μυστηριώδους γυναίκας που τα έφερε στο πρόσωπο της.