Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ προς Τουρκία: Να επανεξεταστεί η απόφαση για την Αγία Σοφία

Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, το οποίο συνεδρίασε τη Δευτέρα με φυσική παρουσία στις Βρυξέλλες, αποφάσισε να αναθέσει στον Ύπατο Εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, να “ερευνήσει νέες οδούς για τη μείωση των εντάσεων με την Τουρκία”, να προετοιμάσει σε τεχνικό επίπεδο “πιθανά μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε σχέση με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε” και να διερευνήσει την προσθήκη περισσότερων καταχωρήσεων στην λίστα των κυρώσεων, μετά από αίτημα της Κύπρου.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον Ύπατο Εκπρόσωπο, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε τον ίδιο να διερευνήσει τρόπους για μείωση της έντασης με την Τουρκία, κάτι που θα γίνει στη βάση των κατά καιρούς σχετικών συμπερασμάτων του Συμβουλίου.  

Επιπλέον με αφορμή τη συνέχιση των τουρκικών γεωτρήσεων στην ΑΟΖ της Κύπρου και των απειλών εναντίων της Ελλάδας ζητήθηκε από την ΕΥΕΔ να ετοιμάσει έγγραφο επιλογών για περαιτέρω μέτρα εναντίον της Τουρκίας.

Ο Ύπατος εκπρόσωπος δήλωσε ότι σε αυτό το πλαίσιο το Συμβούλιο υπενθυμίζει τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για την υποστήριξη των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημορκατίας.

Παράλληλα το Συμβούλιο κάλεσε να συνεχιστούν οι εργασίες επί των προτάσεων της Κύπρου για πρόσθετες κυρώσεις σύμφωνα με προηγούμενες αποφάσεις του Συμβουλίου. Σύμφωνα με πληροφορίες την Πέμπτη θα συνεδριάσει για τον σκοπό αυτό η αρμόδια Ομάδα Εργασίας Relex.

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος ανακοίνωσε ότι η συζήτηση για το μέλλον των Ευρωτουρκικων Σχέσεων θα συνεχιστεί στο άτυπο Συμβούλιο των ΥΠΕΞ, Gymnich στο Βερολίνο στα τέλη Αυγούστου.   

Τέλος ο Ύπατος Εκπρόσωπος ανακοίνωσε ότι το  Συμβούλιο καταδικάζει έντονα την απόφαση της Τουρκίας για την Αγία Σοφία και καλεί την τουρκική κυβέρνηση να επανεξετάσει την απόφαση της.

"Είχαμε μια μακρά και ενδιαφέρουσα συζήτηση, στο τέλος της οποίας παρουσίασα τα συμπεράσματά μου τα οποία εγκρίθηκαν από  το Συμβούλιο, και τα οποία θα ορίσουν τη δράση μου στο επόμενο διάστημα", δήλωσε ο Μπορέλ.

Ο Ζ. Μπορέλ τόνισε ότι η Τουρκία είναι μια "σημαντική χωρά" με την οποία η ΕΕ θα μπορούσε να αναπτύξει καλύτερες σχέσεις αλλά "με σεβασμό στις ευρωπαϊκές αξίες".

Τόνισε ότι το Συμβούλιο αναγνώρισε "ανησυχητικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο" και κάλεσε την Τουρκία να δημιουργήσει περιβάλλον που θα συμβάλει στην εκτόνωση.

Ξεκαθάρισε δε ότι οι μονομερείς δράσεις της Τουρκία πρέπει να τερματιστούν, σημείωσε ότι η γεωτρήσεις εντός της κυπριακής ΑΟΖ είναι παράνομες και κάλεσε την Τουρκία εκτός των άλλων να συμβάλει σε πολιτική λύση στη Λιβύη, και να τηρήσει τις δεσμεύσεις της από την διαδικασία του Βερολίνου - περιλαμβανομένου  του εμπάργκο.

Σε σχέση με την Αγία Σοφία, τόνισε ότι το Συμβούλιο καταδίκασε την μετατροπή σε τζαμί, η οποία "πυροδοτεί την καχυποψία και υπονομεύει τις προσπάθειες για διάλογο και συνεργασία", καλώντας την κυβέρνηση στην Άγκυρα να επανεξετάσει την απόφαση.

"Είμαι ικανοποιημένος, διότι οι εταίροι εξέφρασαν αλληλεγγύη έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου για τις παράνομες τουρκικές ενέργειες σε βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Υπήρξε ευρύτατη συναίνεση να εκπονηθεί, κατόπιν αιτήματός μας, κατάλογος κατάλληλων περαιτέρω μέτρων, δηλαδή κυρώσεων, που θα επιτρέψουν στην ΕΕ να απαντήσει αποτελεσματικά εάν η Τουρκία προχωρήσει στην παραβατική συμπεριφορά της", δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε.

Η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών, Ν. Δένδια, έχει ως εξής:

Η κλιμάκωση της τουρκικής παραβατικότητας και ο εξαυταρχισμός της Τουρκίας ήταν στο επίκεντρο της συζήτησής μας.

Υπήρξε ισχυρή καταδίκη της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. 

Ζητήθηκε, μάλιστα, από την Τουρκία να αναθεωρήσει και να αναστρέψει την απόφασή της.

Αναφέρθηκα, κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου, στις σοβαρές επιπτώσεις της τουρκικής παραβατικότητας στην ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Είμαι ικανοποιημένος, διότι οι εταίροι εξέφρασαν αλληλεγγύη έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου για τις παράνομες τουρκικές ενέργειες σε βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.

Υπήρξε ευρύτατη συναίνεση να εκπονηθεί, κατόπιν αιτήματός μας, κατάλογος κατάλληλων περαιτέρω μέτρων, δηλαδή κυρώσεων, που θα επιτρέψουν στην ΕΕ να απαντήσει αποτελεσματικά εάν η Τουρκία προχωρήσει στην παραβατική συμπεριφορά της. 

Συμφωνήσαμε όπως ο κ. Borrell διερευνήσει τρόπους για τη μείωση των εντάσεων με την Τουρκία, αυστηρά, όμως, στη βάση των Συμπερασμάτων του Συμβουλίου.  

Η τουρκική παραβατικότητα θα συζητηθεί, κατόπιν επιθυμίας της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς, εκ νέου στο άτυπο συμβούλιο του Αυγούστου στο Βερολίνο και όχι στο τακτικό Συμβούλιο το Σεπτέμβριο όπως ήταν η αρχική τοποθέτηση.

Ενημέρωσα επίσης τους συναδέλφους ότι θα ζητήσω τη σύγκληση εκτάκτου Συμβουλίου, εάν η Τουρκία μέχρι το άτυπο Συμβούλιο κλιμακώσει την παραβατική συμπεριφορά της. 

Τέλος, ως προς τη Λιβύη, υπήρξε αναφορά από σειρά χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, στην παραβίαση του εμπάργκο από την Τουρκία, καθώς και καταδίκη του επεισοδίου που αφορά στο γαλλικό πολεμικό πλοίο. Επίσης εκλήθη ευθέως η Τουρκία να επιδείξει εποικοδομητική στάση και να σταματήσει τις παραβιάσεις του εμπάργκο των όπλων στη Λιβύη.

Αναλυτικά, σύμφωνα με ελληνικές διπλωματικές πηγές, επιδίωξη της ελληνικής πλευράς ήταν να υπάρξει εξουσιοδότηση του Μπορέλ για κατάλογο μέτρων αν ξεκινήσουν γεωτρήσεις ή άλλες κινήσεις από πλευράς Τουρκίας. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές η γερμανική προεδρία είπε θα συμφωνούσε αν υπάρξουν προσπάθειες από τον Μπορέλ για γίνουν συζητήσεις με την τουρκική πλευρά. Σημειώνουν μάλιστα ότι η Ελλάδα τάχθηκε υπέρ των τομεακών κυρώσεων (τουρισμός, οικονομία, τράπεζες), όχι κατά προσώπων καθώς επιθυμεί μέτρα με επίπτωση στην τουρκική οικονομία.

Οι διπλωματικές πηγές που ενημέρωσαν τον Τύπο στις Βρυξέλλες, δήλωσαν ότι "εάν υπάρξει θερμό επεισόδιο, η Ελλάδα θα αντιδράσει και θα χρειαστεί να ενεργοποιηθεί το άρθρο 42 της Συνθήκης,δηλαδή, με απόφαση του Συμβουλίου ενίσχυση της χώρας που δέχεται επίθεση".

Οι ίδιες πηγές εξήγησαν μάλιστα ότι η τοποθέτηση του Συμβουλίου για την Αγία Σοφιά εξελίχθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης και επήλθε η καταδικαστική δήλωση.

Σημείωσαν ακόμη ότι η Αυστρία υπερθεμάτισε επί των ελληνικών θέσεων και ζητούσε ακόμη και άρση του καθεστώς υποψήφιας χώρας. “Είναι επιστημονική φαντασία να πιστεύουμε πως η Τουρκία είναι ευρωπαϊκή χώρα”, φέρεται να δήλωσε ο Αυστριακός Υπουργός Εξωτερικών, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές. Στα μέτρα συμπαρίστανται Γαλλία, Λουξεμβούργο, Εσθονία, Σλοβακία.