Οι ήττες σε κάνουν πιο σοφό

Στερνή μου γνώση να σε είχα πρώτα. Είναι έκφραση που ταιριάζει γάντι στον Αλέξη Τσίπρα αυτό τον καιρό και την έχει ενστερνιστεί πλήρως. Η πολιτική του διαίσθηση και το επικοινωνιακό ταλέντο, που τον έσωσαν πολλές φορές στη διαδρομή του, τώρα δεν λειτούργησαν. Αγνόησε την εμπειρία των παλιών κομματικών στελεχών, του Νίκου Βούτση, του Πάνου Σκουρλέτη και του Νίκου Φίλη, που τον πίεζαν να κάνει όλες τις εκλογές μαζί τον Μάιο. Αρνήθηκε πεισματικά και υιοθέτησε απόψεις νεότερων φίλων και συντρόφων του, που υπερεκτιμούσαν τη σχέση τους με την κοινωνία. Πίστευαν ότι οι διαφορές του πρώτου με το δεύτερο κόμμα θα είναι μικρές και ως χειρότερο σενάριο είχαν τις τέσσερις μονάδες διαφορά. Ασε που οι περισσότεροι νόμιζαν ότι στο τέλος η μπίλια των ευρωεκλογών θα καθίσει στη μία μονάδα συν-πλην. Υπάρχουν δημόσιες δηλώσεις για όλα αυτά. Ειλικρινά, δεν ξέρω με ποιους πολιτικούς αναλυτές και με ποιους δημοσκόπους συνομιλούσε το επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα όλο αυτό τον καιρό και του εμφάνιζαν μια εικονική πραγματικότητα. Αδυνατώ, επίσης, να σκεφτώ πως ο ίδιος ο πρωθυπουργός δεν έβλεπε τα σημάδια της κατρακύλας, ιδιαίτερα μετά τη συμφωνία των Πρεσπών. Πώς πίστεψε ότι τα επιδόματα θα αντιστρέψουν το κλίμα. Είναι παιδαριώδες λάθος, αλλά κανείς δεν είναι σοφός.

Σε κάθε περίπτωση έκανε το λάθος στη στρατηγική του ο Αλέξης Τσίπρας. Αν είχε ακολουθήσει την άποψη των παλιών κομματικών στελεχών για όλες τις κάλπες μαζί τον Μάιο, προφανώς θα έχανε και πάλι κατά κράτος, αλλά η διαφορά θα ήταν μικρότερη των 9,5 μονάδων. Και το χειρότερο, θα είχε αποφύγει τη βάσανο των δεύτερων εκλογών της 7 Ιουλίου, που ίσως τον οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ήττα από την πρώτη. Και αυτό γιατί είναι μοιραίο και αναμενόμενο ένα μεγάλο μέρος των πολιτών να ακολουθήσει τον νικητή. Αυτό συμβαίνει πάντα. Είναι οι λεγόμενοι «σιγουράντζες». Αυτοί που εγκαίρως βλέπουν προς τα πού γέρνει η βάρκα και πιάνουν τη σωστή θέση. Ενα άλλο κομμάτι θέλει την ησυχία του και επιθυμεί να ξεμπερδεύει το συντομότερο. Ολοι αυτοί ψηφίζουν τον νικητή, δηλαδή τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ώστε να δώσουν μια ξεκάθαρη νίκη για να αποφύγει η χώρα τις περιπέτειες των πολλαπλών αναμετρήσεων που θα οδηγήσουν σε ακυβερνησία.

Οι επιλογές του Αλέξη Τσίπρα πιέζουν και το Κίνημα Αλλαγής. Αιμορραγεί το παλιό κόμμα του Ανδρέα Παπανδρέου από ψηφοφόρους που παραμένουν ΠΑΣΟΚ, όμως επιθυμούν τη σταθερότητα και θα ψηφίσουν Μητσοτάκη. Θα είναι θαύμα αν καταφέρει η Φώφη Γεννηματά να κρατήσει το ποσοστό των ευρωεκλογών.

Τώρα ο Αλέξης Τσίπρας πρέπει να πιάσει το νήμα από την αρχή. Η πολιτική επικοινωνία διδάσκει ότι και από τις μεγάλες ήττες κρατάς το θετικό. Και τέτοιο υπάρχει για τον απερχόμενο πρωθυπουργό. Μετά από τεσσεράμισι χρόνια θυελλώδους διακυβέρνησης κατάφερε να κρατήσει ένα ποσοστό από 25% μέχρι 28 %. Δηλαδή να είναι ο δεύτερος ισχυρός πόλος του πολιτικού συστήματος. Εξαρτάται από τον ίδιο και τους χειρισμούς που θα κάνει την πρώτη περίοδο εάν η παράταξη που δημιούργησε θα διατηρήσει τη συνοχή της, θα αποκτήσει αστικά σοσιαλδημοκρατικά χαρακτηριστικά και θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις, όταν και όποτε κλείσει την κύκλο της η Ν.Δ. -σε τέσσερα ή οκτώ χρόνια-, να επιστρέψει στην εξουσία. Εάν μπει στη γνωστή εξωστρέφεια της Αριστεράς με αναζωπύρωση των παλιών συνιστωσών, που η μια θα επιχειρεί να επιβληθεί ιδεολογικά στην άλλη, η συρρίκνωση και η επιστροφή στα παλιά μονοψήφια ποσοστά του χώρου σε λίγους μήνες θα θεωρούνται αναμενόμενες. Σε κάθε δημοσκόπηση ο ΣΥΡΙΖΑ, τότε, θα είναι όλο και πιο χαμηλά.

Οσο για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αυτή η εκλογή είναι περίπατος. Δεν κρίνεται ούτε η νίκη ούτε αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας. Οπως απέδειξε η προεκλογική περίοδος, στην κάλπη των ευρωεκλογών κρίθηκαν και οι εθνικές εκλογές. Οχι απλώς δεν άλλαξε κάτι στη διάθεση των ψηφοφόρων, αντίθετα είναι κυρίαρχο το αίτημα «να ξεμπερδεύουμε». Ετσι, οι πολίτες οδηγούνται στην κάλπη για να καθορίσουν με την ψήφο τους το μέγεθος της νίκης του πρώτου κόμματος. Αυτό που περιμένουμε να μάθουμε μόλις ανοίξουν οι κάλπες είναι πόσες έδρες θα έχει το πρώτο κόμμα και πόσες το τρίτο, που θα είναι το Κίνημα Αλλαγής, ώστε να προχωρήσουν με ευκολία η κατάργηση της απλής αναλογικής και η Συνταγματική Αναθεώρηση.

Η μόνη παγίδα για τον νικητή των εκλογών είναι η ραστώνη, το ραχάτι των ψηφοφόρων του και το «δεν βαριέσαι, έτσι κι αλλιώς νικάμε». Για να επιβεβαιωθεί η νίκη πρέπει να ψηφοδέλτια να μπουν στην κάλπη. Που σημαίνει ότι κάποιοι θα θυσιάσουν τις διακοπές και τη βόλεψή τους.

Και επειδή οι ψηφοφόροι της Ν.Δ. έχουν μια παράδοση στην έλλειψη πειθαρχίας, καλό θα είναι το κόμμα τους με κάθε τρόπο να τους κρατήσει σε εγρήγορση σε χωριά και πόλεις. Θυμίζω ότι στις εκλογές του 2009 ο Γιώργος Παπανδρέου κέρδισε με 10 μονάδες διαφορά τον Κώστα Καραμανλή, ενώ πήρε λιγότερες ψήφους από αυτές που πήρε το 2007 όταν είχε χάσει από τη Ν.Δ. Οι νεοδημοκράτες ήταν βέβαιοι για την ήττα, δεν πήγαν να ψηφίσουν και μετέτρεψαν την ήττα τους σε συντριβή. Τώρα δεν είναι η στιγμή, πάντως, από βαρεμάρα να μετατρέψουν διά της αποχής τη βέβαιη νίκη τους σε ντέρμπι.