Quantcast

Γαλλικές εκλογές: Το κακό σενάριο

γράφει ο Κώστας Υφαντής*

*Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και πρόεδρος του ΙΔΙΣ, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η άνοδος της πολιτικής επιρροής της Μαρίν Λεπέν και η νίκη του Εθνικού Συναγερμού της ήταν αναμενόμενες. Οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώθηκαν απόλυτα. Καμία έκπληξη σε αυτό το μέτωπο. Το συσπειρωμένο, αλλά μάλλον όχι ενιαίο, Νέο Λαϊκό Μέτωπο κατάφερε να φέρει τις δυνάμεις της γαλλικής Κεντροαριστεράς στη δεύτερη θέση. Δεν αποκλείεται η συγκυρία να ήταν ευνοϊκή για μια εκλογική επικράτηση, αλλά η συνεργασία ήρθε αργά και μάλλον είναι περισσότερο συγκυριακή απ’ ό,τι θα επιθυμούσαν πολλοί και πολλές εντός και εκτός Γαλλίας. Καμία έκπληξη ως προς τις προσδοκίες και τις προβλέψεις. Τέλος, οι δυνάμεις που κατάφερε να εκπροσωπήσει ο Πρόεδρος Μακρόν βρίσκονται σε υποχώρηση και αυτό πιστοποιήθηκε στο εκλογικό αποτέλεσμα. Και εδώ καμία έκπληξη. Δυστυχώς, ακόμη και αν τελικά η γαλλική ακροδεξιά δεν κερδίσει τις περισσότερες έδρες, δεν υπάρχει αισιόδοξο σενάριο, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Το γαλλικό εκλογικό σύστημα είναι έτσι σχεδιασμένο ώστε να παράγει σταθερότητα και να αποκλείει τις ακραίες αντιδημοκρατικές και λαϊκιστικές δυνάμεις από τη διαχείριση της εξουσίας. Υπό μία προϋπόθεση: ότι η γκωλική Κεντροδεξιά και η σοσιαλδημοκρατική Κεντροαριστερά παραμένουν βασικοί παίκτες. Η μετακίνηση μερίδας του εκλογικού σώματος προς τα άκρα έχει απονευρώσει αυτή τη βασική αφετηρία.

Το θεμελιώδες ερώτημα και η αγωνία στις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες -όχι σε όλες- αφορά τις επιπτώσεις για την Ευρώπη και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η ελπίδα είναι ότι η Λεπέν θα αποδειχθεί τελικά μια υπερσυντηρητική κυβερνητική παρουσία, αλλά δεν θα επιχειρήσει να εξαρθρώσει τους ζωτικούς αρμούς του ευρωπαϊκού πολιτικού, θεσμικού και στρατηγικού κεκτημένου. Σε αυτό το λιγότερο κακό σενάριο, η Ευρώπη θα εισέλθει σε μία ακόμη κατάσταση πολιτικής ύφεσης, αλλά οι συνέπειες μπορεί να είναι διαχειρίσιμες.

Σε διαφορετική περίπτωση, αν οδηγός είναι η προεκλογική πλατφόρμα της γαλλικής ακροδεξιάς και αν στον δεύτερο γύρο ο Εθνικός Συναγερμός κατακτήσει κυβερνητική πλειοψηφία στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση, τότε, με επικεφαλής τον Τζορντάν Μπαρντελά, η νέα γαλλική κυβέρνηση θα τεθεί σε τροχιά σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες. Η Λεπέν και ο «υπαρχηγός» της έχουν δεσμευθεί να περικόψουν μονομερώς τη γαλλική συνεισφορά στον Προϋπολογισμό της Ε.Ε. Ο κίνδυνος σε αυτή την περίπτωση να αποσταθεροποιηθούν οι δημοσιονομικές λειτουργίες (και ροές προς χώρες όπως η Ελλάδα) είναι ορατός. Εχουν επίσης προαναγγείλει ότι κατά παράβαση των κανόνων της εσωτερικής αγοράς θα επιδοτήσουν τις γαλλικές εταιρείες και τους Γάλλους αγρότες υπονομεύοντας την πιο ιστορική κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, την ΚΑΠ, αναγκάζοντας την Επιτροπή να επιβάλει κυρώσεις και να προσφύγει εναντίον της Γαλλίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Πέρα από αυτά, η κατεδάφιση των μεταρρυθμίσεων στο συνταξιοδοτικό θα εκτοξεύσει το ήδη υψηλό έλλειμμα και θα ανοίξει ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης με την Επιτροπή.

Η ακραία αντιμεταναστευτική ρητορική και εκστρατεία, βασική αιτία της αύξησης της πολιτικής τους δύναμης, θα διευρύνουν το χάσμα στο εσωτερικό της χώρας, θα θέσουν σε δοκιμασία την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων σε μια από τις πιο φιλελεύθερες δημοκρατίες του πλανήτη, αλλά σε επιχειρησιακό επίπεδο θα έχει και επιπτώσεις στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών σε άλλες περιοχές στη Μεσόγειο, με την Ελλάδα να είναι από τις χώρες που θα πιεστούν περισσότερο, καθώς η γεωγραφική θέση δεν μας ευνοεί.

Στην περίπτωση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και του πολέμου στα ανατολικά, η γαλλική βοήθεια πιθανότατα θα σταματήσει ή στην καλύτερη περίπτωση θα περιοριστεί τόσο που θα είναι συμβολική παρά ουσιαστική. Η Λεπέν είναι πρότυπο της «φιλοπουτινικής» Ευρώπης. Το κόμμα είχε πάρει δάνειο από ρωσική τράπεζα που το αποπλήρωσε πριν από μερικούς μήνες. Αυταρχική η ίδια, μακριά από την ευρωπαϊκή φιλελεύθερη παράδοση της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας, οπαδός μιας μικρής και εσωστρεφούς Γαλλίας, απέναντι στην ευρωπαϊκή ενοποίηση και στη δυτική πολιτισμική και κοινωνική πρωτοπορία. Με την αμερικανική εγγύηση και τη στρατηγική ηγεσία σε αμφιβολία, η Γαλλία -αν η Λεπέν αποδειχθεί συνεπής στον αντιδυτικισμό και αντιευρωπαϊσμό της- θα θέσει υπό αμφισβήτηση το μεταπολεμικό ευρωπαϊκό πρόταγμα. Ο γαλλογερμανικός άξονας και η μεγάλη μεταπολεμική συναίνεση των ευρωπαϊκών ηπειρωτικών δυνάμεων υπό την αμερικανική εγγύηση θα κινδυνεύσουν - και μαζί η ευρωπαϊκή θεσμική αρχιτεκτονική. Η Γαλλία δεν είναι Βρετανία. Αυτή και η Γερμανία συγκροτούν το ιστορικό raisond’ être της Ευρώπης. Αν το Παρίσι «αναχωρήσει» από το ευρωπαϊκό σύστημα συνεργασίας -και με τον Τραμπ να τραυματίζει τη διατλαντική κοινότητα και το ΝΑΤΟ- πολλές από τις μικρότερες δυνάμεις θα αναζητήσουν με διαφορετικές στρατηγικές τη σταθερότητα. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον ευρωπαϊκό Βορρά να συνασπίζεται με το Βερολίνο, την Ουγγαρία και κάποιες άλλες χώρες (και στα Βαλκάνια) να κοιτούν με μεγαλύτερη ένταση προς τη Μόσχα, ενώ κάποιες άλλες να βρεθούν inlimbo. Η Γαλλία της Λεπέν δύσκολα θα επιβεβαιώσει την ελληνογαλλική συμμαχική σχέση. Μια εξέλιξη που καθόλου δεν θα προβληματίσει την Αγκυρα.

Ισως τα παραπάνω να φαντάζουν υπερβολικά. Ισως μια ακροδεξιά πλειοψηφία στη Γαλλία να αποδειχθεί τελικά μία ακόμη εκδοχή επιθετικού λαϊκισμού που όταν συγκρούεται με τη γεωπολιτική και γεωοικονομική πραγματικότητα καταρρέει ή προσαρμόζεται, όπως έχει συμβεί τις περισσότερες φορές στο απώτερο αλλά και πιο πρόσφατο παρελθόν. Δυστυχώς, όμως, ποτέ χωρίς συνέπειες.