Με τις πρόσφατες NAVTEX η Τουρκία ενισχύει ακόμη περισσότερο την πίεση και τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο εξανεμίζοντας τις (φρούδες όπως αποδεικνύεται) ελπίδες για αναχαίτιση του αναθεωρητισμού της μέσω του διαλόγου. Την ίδια ώρα, η εκβιαστική τακτική του Προέδρου Τραμπ οδηγεί το ΝΑΤΟ αλλά και την Ε.Ε. -το κεντρικό πλαίσιο ασφαλείας μας- σε ημιπαράλυση. Συνεπώς, η νέα συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν -εάν τελικώς πραγματοποιηθεί- θα λάβει χώρα εν μέσω επιδεινούμενου διεθνούς αλλά και διμερούς περιβάλλοντος. Επιπλέον, πέραν της πιθανότητας μιας νέας ελληνοτουρκικής κρίσης, διαγράφεται στον ορίζοντα και η προοπτική επέλασης, αργά ή γρήγορα, ενός «ειρηνοποιού τυφώνα Τραμπ». Πόσο έτοιμοι είμαστε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις ενός ημιάναρχου κόσμου και μιας κλυδωνιζόμενης γεωπολιτικής γειτονιάς;
Κατά πρώτον, οι σχέσεις Ε.Ε. – ΗΠΑ βρίσκονται στα πρόθυρα ρήξης, ενώ παράλληλα εμφανίζονται ρωγμές και εντός της ίδιας της Ενωσης. Εξίσου αρνητική για τα ελληνικά συμφέροντα είναι και η εντεινόμενη τάση προσφυγής της Ε.Ε. σε «ομάδες προθύμων» με πυρήνα τις μεγάλες χώρες, στις οποίες μάλιστα συχνά συμπεριλαμβάνονται και μη μέλη (Βρετανία αλλά και Τουρκία). Ολα αυτά αποτελούν άκρως ασύμφορες εξελίξεις για την Ελλάδα, ως σταθερή υποστηρίκτρια του ισχύοντος status quo, η οποία επιπλέον καλείται να επιλέξει ανάμεσα στην ισχύ του δικαίου (Ε.Ε.) και το δίκαιο του ισχυρού (ΗΠΑ).
Κατά δεύτερον, η κατάσταση -και στο εγγύς εξωτερικό- εμφανίζεται ζοφερή. Η Τουρκία ισχυροποιείται διπλωματικά, στρατιωτικά και ενεργειακά με ταχύτατους ρυθμούς -εν πολλοίς ταχύτερους των ελληνικών- διευρύνοντας τη μεταξύ μας απόσταση σε αρκετούς τομείς. Διπλωματικά, η ιδιαίτερα στενή προσωπική επαφή Τραμπ – Ερντογάν εγείρει ανησυχία, ιδίως αν συνυπολογισθούν τα σημαντικότατα κέρδη που αποκόμισε ο εξ ανατολών γείτονας στη Συρία και η μεθοδική μετεξέλιξή του σε ρόλο πρωταγωνιστή στη Μέση Ανατολή. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η σταδιακή διείσδυσή του στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ε.Ε. επιδιώκοντας αυτή να δομηθεί στη βάση ενός «ευρωπαϊκού» ΝΑΤΟ (στο οποίο ελπίζει να πρωταγωνιστεί) και όχι εντός της Ε.Ε. -σενάριο στο οποίο θα αντιμετώπιζε εμπόδια από τον Ελληνισμό.
Τέτοιου είδους ημιάναρχο περιβάλλον ανασφάλειας ενθαρρύνει προφανώς τους αναθεωρητές του status quo. Στο πλαίσιο αυτό η Αγκυρα διεύρυνε ακόμη περισσότερο με τις παράνομες NAVTEX που εξέδωσε τις αναθεωρητικές (και μάλιστα συνοριακές) επιδιώξεις της. Συγκεκριμένα, επιχειρεί να ουδετεροποιήσει ολόκληρο το ανατολικό Αιγαίο (το οποίο μάλιστα επεκτείνει ακόμη περισσότερο προς τα δυτικά φτάνοντας μέχρι την Ανδρο – 25ος μεσημβρινός) και «επ’ αόριστον», απαιτώντας κάθε «ερευνητική δραστηριότητα» να συντονίζεται/εγκρίνεται από την ίδια. Ετι περαιτέρω, απαγορεύει ως «αντίθετες με τις διεθνείς συνθήκες» τις ελληνικές στρατιωτικές δραστηριότητες (δηλ.αδήκαι την απλή παρουσία πολεμικών σκαφών μας) ακόμη και εντός των χωρικών υδάτων των ελληνικών νησιών! Επιπρόσθετα προειδοποιεί ότι «οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα συνεχίσουν να εξουδετερώνουν» τις δικές μας «μονομερείς δραστηριότητες που αγνοούν τα τουρκικά συμφέροντα»…
Ο διάλογος είναι συνήθως καλύτερος από τη θερμή σύγκρουση. Το ερώτημα όμως είναι με ποιες θέσεις προσέρχεσαι και σε τι είδους κέρδη αποβλέπεις. Οταν ο Χακάν Φιντάν αναφέρεται στο «πρόβλημα του Αιγαίου» προς «επίλυση», εννοεί τον διαμοιρασμό του αρχιπελάγους στον 25ο μεσημβρινό, δηλαδή με απόκτηση από την Τουρκία μεγάλων θαλάσσιων τμημάτων του ανατολικού τμήματος αλλά και των νησιών μας που το συναποτελούν (Δωδεκάνησα, Λέσβος, Χίος κ.λπ.). Οσο για την οριοθέτηση ΑΟΖ στην ανατολική Μεσόγειο (νότια Κρήτης, Ρόδου κ.λπ.) η Τουρκία δεν αποδέχεται το παραμικρό ελληνικό δικαίωμα πέραν των έξι ναυτικών μιλίων. Συνεπώς βρισκόμαστε ενώπιον αυξανόμενων (και όχι «πάγιων») διεκδικήσεών της, που κωδικοποιήθηκαν προ ολίγων ετών με τον επίσημο χάρτη και τη «θεωρία» της «Γαλάζιας Πατρίδας». Λησμονείται εν προκειμένω συχνά ότι η Αγκυρα εμφανίζει όλα τα ανατολικά νησιά μας στο ίδιο χρώμα με την Τουρκία και διεκδικεί ανοιχτά την κυριαρχία επί αυτών. Οχι μόνο επί των μικρότερων («γκρίζες ζώνες»), αλλά πλέον με επίσημες επιστολές στον ΟΗΕ (2021-22) επί όλων συνολικά ως «παράνομα στρατιωτικοποιημένων».
Από τη στιγμή που η Τουρκία επιμένει να διεκδικεί αλλαγή συνόρων υπονομεύοντας με συνεχή βήματα την ελληνική κυριαρχία επί του νησιωτικού εθνικού εδάφους, στενεύουν τα περιθώρια συνέχισης των «ήρεμων νερών» και της συναφούς προσέγγισης, η οποία αποδίδει την αναθεωρητική επιθετικότητά της σε λόγους εσωτερικής κατανάλωσης, ελπίζοντας να τη δαμάσει διά των εναγκαλισμών, της εμπορικής συνεργασίας, των φιλικών αγώνων και άλλων μέσων χαμηλής πολιτικής. Το νέο περιβάλλον αστάθειας και οι τελευταίες NAVTEX θα έπρεπε να οδηγήσουν σε έναν πολύπλευρο αναστοχασμό σχετικά με την ακολουθούμενη ελληνική στρατηγική. Και τούτο δεδομένου ότι η Τουρκία σε κάθε νέα αξίωσή της σταθμίζει αντιστάσεις και εν απουσία σοβαρής αντίδρασης σπεύδει να την επιβάλει και στο πεδίο.