Quantcast

Συμφωνίες κορυφής

Από τη αρχή της θητείας του, ο Στέφανος Κασσελάκης εμφανίστηκε ως σκληρός πολέμιος των «συμφωνιών κορυφής». Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, που ανέλαβε τα ηνία της αξιωματικής αντιπολίτευσης εν μέσω μιας μεγάλης συζήτησης περί συνεννόησης του ΣΥΡΙΖΑ με το ΠΑΣΟΚ για να αμφισβητηθεί η κυριαρχία Μητσοτάκη, μας πληροφόρησε ότι «δεν πιστεύει σε συμφωνίες κορυφής με απαξιωμένους ηγέτες». Εκτοτε, άλλαξε πολλές απόψεις, αυτή όμως όχι, και ούτε η επιτυχία του Αριστερού Μετώπου στη Γαλλία τον έκανε να μεταβάλει τη στάση του.

Ο κ. Κασσελάκης είναι ο πλέον κατηγορηματικός πολέμιος των «συμφωνιών κορυφής», δεν είναι όμως ο μόνος. Την ίδια περίπου περίοδο, τον Οκτώβριο του 2023 και ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης τάχθηκε εναντίον των «παζαριών στις συμφωνίες κορυφής», στις οποίες αντιπαρέβαλε τις «προγραμματικές συμφωνίες» στη βάση της κοινωνίας. Αυτή η στάση φαίνεται πως κάνει σχολή. Την περασμένη εβδομάδα, ο Χάρης Δούκας, που έχει εκδηλώσει τη φιλοδοξία του να ηγηθεί του ΠΑΣΟΚ, υιοθέτησε την ίδια στάση λέγοντας στον Real FM ότι οι «συγκλίσεις δεν γίνονται με συμφωνίες κορυφής». H δική του επιτυχία βεβαίως οφείλεται αποκλειστικά και μόνο σε μια συμφωνία κορυφής, ανάμεσα στον ίδιο και τον Κώστα Ζαχαριάδη τη νύχτα μετά τον πρώτο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών. Χωρίς αυτήν, ο συνδυασμός του δεν θα είχε αναπτύξει τη δυναμική που θα του επέτρεπε να νικήσει τον Κώστα Μπακογιάννη.

Στην πολιτική υπάρχουν δύο τρόποι που μπορούν να οδηγήσουν στη συνεργασία και τη συνένωση δύο ή και περισσότερων πολιτικών δυνάμεων από όμορους χώρους, ώστε να πετύχουν έναν εκλογικό στόχο. Ο πρώτος είναι να καθίσουν σε ένα τραπέζι οι ηγεσίες και να συμφωνήσουν τους όρους της συνεργασίας, ο δεύτερος είναι μια από τις δυνάμεις να γίνει τόσο ισχυρή ώστε να «καταπιεί» τις υπόλοιπες, όπως έκανε το ΠΑΣΟΚ στον χώρο της Κεντροαριστεράς ανάμεσα στο 1974 και το 1981. Τρίτος δεν υπάρχει, όπως επίσης δεν υπάρχει και κάποιο ιστορικό προηγούμενο να προκαλέσουν ή να επιβάλουν η βάση και η κοινωνία τη συνεργασία. Την ώρα που συμφωνούσαν ο Κώστας Ζαχαριάδης και ο Χάρης Δούκας για παράδειγμα, η βάση είχε πάει για ύπνο ή ετοιμαζόταν για το μεροκάματο.

Στη Γαλλία το Λαϊκό Μέτωπο σχηματίστηκε μέσα σε λίγες ημέρες μετά τις ευρωεκλογές του Ιουνίου και αφού ο Μακρόν είχε προκηρύξει τις πρόωρες εκλογές. Ηταν αποτέλεσμα μιας συμφωνίας κορυφής των επικεφαλής τεσσάρων κομμάτων, της γραμματέας των Οικολόγων Μαρίν Τοντελιέ, του γραμματέα του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ολιβιέ Φορ, του γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος Φαμπιέν Ρουσέλ και του συμπροέδρου του κόμματος Ανυπότακτη Γαλλία Ζαν-Λικ Μελανσόν. Για να φτάσουμε στη συμφωνία που ανακοινώθηκε στις 13 Ιουνίου, και διαπραγματεύσεις έγιναν και «παζάρι» υπήρξε. Κανείς δεν αντέδρασε γι’ αυτό, ούτε προέταξε το ναρκισσιστικό εγώ του. Η διαπραγμάτευση και ο συμβιβασμός είναι η πεμπτουσία της πολιτικής και θα ήταν ανιστόρητο αν οι κεντροαριστεροί στη Γαλλία απαξίωναν τις συμφωνίες κορυφής. Μια συμφωνία κορυφής, άλλωστε, (το περίφημο Επινέ), ανάμεσα στο γαλλικό Σοσιαλιστικό και το Κομμουνιστικό Κόμμα επέτρεψε στον Φρανσουά Μιτεράν να κερδίσει τις εκλογές στη Γαλλία το 1981 και μέσα από μια συμφωνία κορυφής ανάμεσα στους Σοσιαλιστές του Ζορές και τους Μαρξιστές του Γκεσντ το 1896, προέκυψε το σύγχρονο γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα. Οχι κατ’ απαίτηση κάποιας νεφελώδους βούλησης της βάσης, αλλά υπό την πίεση της 2ας Διεθνούς και κυρίως του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, που είχε βαρεθεί να βλέπει τη γαλλική Αριστερά σε δέκα κόμματα και κομματίδια. Και επειδή μιλάμε για Γάλλους, μετά το παζάρι, η συμφωνία επισφραγίστηκε με ένα λουκούλλειο γεύμα στο εστιατόριο «Πορτ Ντορέ», στο προάστιο του Παρισιού Σεντ Μαντέ, όπου οι εκπρόσωποι των κομμάτων απόλαυσαν ένα μενού επτά πιάτων.

Είναι μάλλον απίθανο οι ηγεσίες των κομμάτων της Κεντροαριστεράς στην Ελλάδα να γνωρίζουν αυτήν την ιστορία, γιατί αλλιώς θα μας έλεγαν ότι είναι κατά των συμφωνιών κορυφής επειδή φοβούνται μήπως βαρυστομαχιάσουν. Πέραν της πλάκας πάντως, η αντίθεση Ανδρουλάκη και Κασσελάκη στις συμφωνίες κορυφής είναι πολιτική με την έννοια που της έδινε ο Αμερικανός συγγραφέας Ambrose Bierce, δηλαδή ως «σύγκρουση συμφερόντων, μασκαρεμένη σε αντιπαράθεση αρχών». Και εδώ πρόκειται για το προσωπικό τους συμφέρον που θίγεται, καθώς σε μια ενδεχόμενη συμφωνία κορυφής βλέπουν τον κίνδυνο να χρειαστεί ή οι ίδιοι να κάνουν ένα βήμα πίσω ή ακόμα και να χάσουν τον έλεγχο των κομμάτων τους. Για να αποτρέψουν μια τέτοια εξέλιξη, λοιπόν, επικαλούνται την «ανώτερη αρχή» και λένε ότι η συνένωση των δυνάμεων της Αριστεράς θα έρθει ως αποτέλεσμα της βούλησης της βάσης και της κοινωνίας. Από κοντά και ο Δούκας που δεν θέλει, αν κερδίσει τις εκλογές στο ΠΑΣΟΚ, να τον περιορίζει κάποια συμφωνία. Ετσι, όμως, ο μόνος τρόπος που μπορεί να ενωθεί η Κεντροαριστερά στην Ελλάδα είναι να «καταπιεί» μία εκ των πολιτικών δυνάμεων τις υπόλοιπες. Οι συνθήκες, ωστόσο, είναι πολύ διαφορετικές από το 1981 και οι αριθμοί είναι αμείλικτοι.