Η εποχή των τεράτων

«Μισώ τους αδιάφορους», έλεγε το 1917 ο φιλόσοφος, συγγραφέας και πολιτικός Αντόνιο Γκράμσι. Πίστευε πως η αδιαφορία είναι αβουλία, παρασιτισμός και δειλία. Δεν είναι ζωή.

Η αδιαφορία είναι το νεκρό βάρος της Ιστορίας. Η αδιαφορία δρα δυνατά πάνω στην Ιστορία. Είναι η μοιρολατρία, αυτό που διαταράσσει τα προγράμματα, που ανατρέπει σχέδια που έχουν κατασκευαστεί με τον καλύτερο τρόπο. Είναι η κτηνώδης ύλη που πνίγει την ευφυΐα.

Αυτό που συμβαίνει, το κακό που πέφτει πάνω σε όλους, συμβαίνει γιατί οι πολλοί απαρνούνται τη βούλησή τους, αφήνει να εκδίδονται νόμοι που μόνο η εξέγερση μπορεί να καταργήσει.

Μέσα στη σκόπιμη απουσία και στην αδιαφορία, λίγα χέρια που δεν επιτηρούνται από κανέναν έλεγχο υφαίνουν τον ιστό της συλλογικής ζωής και ο πολύς κόσμος είναι σε άγνοια, γιατί δεν ανησυχεί. Φαίνεται, λοιπόν, σαν η Ιστορία να μην είναι τίποτε άλλο από ένα τεράστιο φυσικό φαινόμενο, μια έκρηξη ηφαιστείου, ένας σεισμός, όπου όλοι είναι θύματα, αυτοί που τον θέλησαν και αυτοί που δεν τον θέλησαν, αυτοί που γνώριζαν και αυτοί που δεν γνώριζαν, αυτοί που ήταν δραστήριοι και αυτοί που αδιαφορούσαν.

Κάποιοι κλαψουρίζουν αξιοθρήνητα, άλλοι βλαστημούν χυδαία, αλλά κανείς ή λίγοι αναρωτιούνται: Αν είχα κάνει κι εγώ το χρέος μου, αν είχα προσπαθήσει να επιβάλω τη βούλησή μου, θα συνέβαινε αυτό που συνέβη;

«Μισώ τους αδιάφορους», επαναλάμβανε ο Γκράμσι, «γιατί με ενοχλεί το κλαψούρισμά τους, κλαψούρισμα αιωνίως αθώων. Ζητώ να μου δώσει λογαριασμό ο καθένας από αυτούς, με ποιον τρόπο έφερε σε πέρας το καθήκον που του έθεσε και του θέτει καθημερινά η ζωή, γι’ αυτό που έκανε και ειδικά γι’ αυτό που δεν έκανε. Μπορώ να είμαι αδυσώπητος, δεν χαλαλίζω τον οίκτο μου και δεν μοιράζομαι μαζί τους τα δάκρυά μου.

Νιώθω ότι στις συνειδήσεις του χώρου μου», τόνιζε, «ήδη πάλλεται η δραστηριότητα της μελλοντικής πόλης και, μέσα της, η κοινωνική αλυσίδα δεν βαραίνει τους λίγους. Μέσα σε αυτήν, κάθε συμβάν δεν οφείλεται στην τύχη, είναι ευφυές έργο των πολιτών. Δεν υπάρχει μέσα σε αυτήν κανείς που να στέκεται να κοιτάζει από το παράθυρο, ενώ οι λίγοι θυσιάζονται, κόβουν τις φλέβες τους. Γι’ αυτό μισώ αυτούς που δεν συμμετέχουν, μισώ τους αδιάφορους».

Κείμενο εκατό ετών, αλλά πιο σημερινό δεν γίνεται!